Bitki Toprakları ve Gübre Türleri

Yeni bir bitki aldınız, saksıyı da seçtiniz, peki içine ne koyacaksınız? Çoğu balkon bahçecisinin ilk takıldığı yer tam burası. Su vermeyi, ışığı, budamayı sonradan öğrenmek mümkün; ama toprak yanlış olduğunda bitki aylarca sebebini anlamadığınız bir durgunluk içinde kalıyor. Bu yüzden bahçe toprağı seçimi, bahçecilikte yapılan ilk ciddi tercih sayılabilir.

Aşağıda, kafanızda dolaşan soruların sırasıyla üzerinden geçiyoruz: hangi toprak, neyle karıştırılır, gübre gerçekten şart mı, ne zaman ve ne kadar verilir?

Doğru Toprak Karışımı Nasıl Hazırlanır?

Toprak, bitki için hem yemek tabağı hem de yatak. Besin taşır, kökü tutar, suyu bir süre elinde bekletir ve fazlasını aşağı bırakır. Bu üç işi birden yapamayan toprak, ne kadar pahalı olursa olsun iyi toprak değildir.

Bahçeden aldığım toprağı saksıya koyabilir miyim?

Kısa cevap: tek başına koymayın. Bahçe veya tarla toprağı açık alanda işini iyi yapar, çünkü altında metrelerce derinlik, yanında solucanlar ve doğal drenaj vardır. Aynı toprağı bir saksıya doldurduğunuzda ilk sulamadan sonra sıkışır, taşlaşır, kökler hava alamaz. Üstelik yabancı ot tohumu ve zararlı yumurtası taşıma riski de yüksektir; balkonunuzda daha sonra zararlılara karşı doğal çözümler aramanızın sebebi çoğu zaman bu olur.

Torba torba satılan hazır saksı toprakları ise genellikle torf ağırlıklıdır. Hafif, temiz ve sterildir; ama bir kısmı fazla su tutar, bir kısmı çabuk kuruyup saksı kenarından ayrılır. Yani hazır toprak da tek başına ideal değil, karışımın bir bileşeni.

İyi bir karışımda neler bulunur?

Karışımı üç görev üzerinden kurmak en anlaşılır yol:

• Gövde (yaklaşık %50-60): Hazır saksı toprağı veya torf. Suyu ve besini tutan ana kütle.
• Havalandırıcı (%20-30): Perlit, iri kum veya küçük taneli pomza. Kökün soluk almasını sağlar, sıkışmayı engeller.
• Besin deposu (%20): Yanmış hayvan gübresi, solucan gübresi veya olgunlaşmış kompost. Yavaş salınımlı besin kaynağı.

Buna bir de dip drenajı ekleyin: saksının en altına bir parmak kalınlığında iri pomza veya kırılmış pişmiş toprak parçaları. Delik yoksa hiçbir karışım sizi kurtarmaz; saksı seçiminde deliğin varlığı çaptan bile önemlidir.

Her bitkiye aynı karışım olur mu?

Olmaz, ama farklar tahmin ettiğinizden basit. Aynı temel karışımı kurup oranları oynatmanız yeterli:

Gübreleme: Ne Zaman, Ne Kadar, Hangisi?

Toprak zaten besinliyse gübre neden gerekiyor?

Çünkü saksı kapalı bir sistemdir. Bitki besinleri tüketir, siz suladıkça bir kısmı delikten akıp gider ve yerine doğadaki gibi yeni besin gelmez. Taze karışımla dolu bir saksı ortalama altı-sekiz hafta boyunca kendi kendine yeter; sonrasında yaprakların soluklaşması, yeni sürgünlerin küçülmesi, çiçek veya meyve tutmaması hep aynı şeyi söyler: depo boşalmış.

Ama şunu da not edin: sararmanın her sebebi besin eksikliği değil. Fazla su, yetersiz ışık ya da köke sığmayan bir saksı da benzer belirtiler verir. Gübre kutusuna uzanmadan önce sulama alışkanlığınızı ve balkonunuzun ışık durumunu gözden geçirmek daha doğru bir sıralamadır.

Yeni başlayan biri hangi organik gübreyi kullanmalı?

Üç seçenek fazlasıyla yeterli:

1. Solucan gübresi: Kokusu neredeyse yok, yakma riski çok düşük. Ayda bir, saksı yüzeyine bir-iki yemek kaşığı serpip hafifçe toprağa karıştırın. Ev içi bitkiler için en güvenli tercih.
2. Yanmış hayvan gübresi: Sezon başında toprağa karıştırılır. "Yanmış" yani olgunlaşmış olması şart; taze gübre kökü yakar ve sinek çeker.
3. Kompost: Mutfak atıklarınızdan çıkar, ücretsizdir. Hem besin verir hem toprağın yapısını iyileştirir. Karışımın besin bölümünü doğrudan bunun üstlenmesi mümkün.