Çıktırtıcı Bitkiler İle Başlama

Yeni başlayan hemen herkesin ilk sorusu aynı: "Alıp da öldürmeyeceğim bir çiçek var mı?" Var. Hem de birkaç tane. Balkon bahçeciliğinde ilk sezonun amacı koleksiyon kurmak değil, elinizin bitkiye alışması. Bunun en hızlı yolu da kolay yetiştirilen çiçekler ile başlamak; yani ihmali affeden, çabuk çiçek açan, hatası anında belli olan türlerle.

Neden çiçekle başlamak mantıklı? Çünkü çiçek açan bir bitki size sürekli geri bildirim verir. Susadığında yaprakları düşer, fazla su aldığında yaprak sararır, ışık yetmediğinde uzayıp cılızlaşır. Bir sebze fidesinin sorununu anlamak haftalar alırken, bir sardunya size iki günde ne yaptığınızı söyler. Bu yüzden ilk yılınızda çiçek yetiştirmek, aslında ücretsiz bir bahçecilik dersi almak gibidir.

Hangi çiçekler yeni başlayanı yormaz?

"Kolay" kelimesi burada üç anlama geliyor: susuzluğa dayanıklı olmak, hastalığa kolay yakalanmamak ve çiçeği için özel bir uğraş istememek. Aşağıdaki gruplar bu üç şartı da fazlasıyla karşılıyor.

Sulamayı kaçırsam bile affeden çiçekler hangileri?

Yeni başlayanların en sık yaptığı hata unutmak değil, fazla sevmektir. Bu yüzden ilk tercihiniz kuraklığa toleranslı türler olsun.

• Sardunya: Balkon çiçeklerinin klasiği olmasının bir sebebi var. Toprağı kuruduğunda bile toparlanır, bir gün ihmal ettiniz diye pes etmez, ilkbahardan sonbahara kadar çiçek verir.
• Kadife çiçeği: Tohumdan bile çok kolay çıkar, hızlı büyür, kokusu bazı zararlıları uzak tutar. Sebze saksılarının kenarına dikildiğinde hem güzel durur hem işe yarar.
• Ateş çiçeği (Portulaca): Sıcak ve kavurucu güneşli balkonların kurtarıcısı. Etli yaprakları su depoladığı için birkaç gün susuz kalması sorun olmuyor.
• Lavanta ve kekik gibi kokulu çalılar: Az su, bol güneş isterler. Çiçekleri sade ama hem mutfakta hem balkonda karşılığı var.

Balkonum az güneş alıyorsa ne yetiştirebilirim?

Kuzeye bakan ya da üst kat gölgesi altında kalan balkonlarda "hiçbir şey olmuyor" hissi yaygındır. Aslında olmayan şey, güneş sevenleri zorlamaktır. Gölgeyi seven çiçekler tamamen ayrı bir liste:

• Begonya: Yarı gölgede daha canlı çiçek açar, doğrudan öğle güneşinde yaprakları yanar.
• Camgüzeli (Impatiens): Serin ve gölgeli köşelerde ay boyunca çiçekte kalır, tek şartı toprağının tamamen kurumaması.
• Küpe çiçeği (Fuşya): Sarkan formu balkon korkuluğu için ideal, doğrudan güneşten hoşlanmaz.
• Menekşe ve hercai menekşe: Serin mevsimlerin çiçeği; sonbahar ve ilkbaharda balkonu boş bırakmaz.

Hangi gruba girdiğinizi bilmek için önce balkonunuzun günde kaç saat doğrudan güneş aldığını bir hafta boyunca gözlemleyin. Işık ve sıcaklık koşullarını değerlendirmeden yapılan alışveriş, çoğu başarısızlığın asıl sebebidir.

Fide mi tohum mu almalıyım?

İlk sezonda fide alın. Tohumdan yetiştirmek keyifli ama çimlenme aşaması sabır, ısı ve düzenli nem ister; başarısızlık ihtimali de yüksektir. Kadife çiçeği, gündüz sefası gibi cömert tohumlarla ikinci sezonda deneyin. Aldığınız fideyi seçerken de gövdesi tıknaz, yaprakları koyu yeşil olanları tercih edin; uzamış ve cılız fideler saksıda da toparlanmıyor.

Başarı garantisini artıran bakım alışkanlıkları

"Doğru bitkiyi aldım, sonra ne olacak?" Kolay çiçeklerde bile üç konu belirleyici: saksı, su ve budama. Diğer her şey ayrıntı.

Saksı ve toprak seçiminde kritik nokta ne?

İki temel kural: saksının altında mutlaka delik olmalı ve saksı bitkinin kök hacmine uygun olmalı. Küçük bir sardunyayı kocaman bir saksıya dikerseniz toprak sürekli ıslak kalır, kök çürür. Bahçeden alınan toprağı doğrudan kullanmak da yaygın bir hatadır; sıkışır, hava almaz. Hazır saksı toprağına bir miktar perlit karıştırmak, drenaj sorunlarının büyük kısmını baştan çözer. Bitki türüne göre uygun çap seçimi ve toprak-gübre konusu, ilk yılın en çok işinize yarayacak iki başlığıdır.

Ne sıklıkla sulamalıyım?

Takvim değil, toprak karar verir. Parmağınızı toprağa 3-4 santim sokun; nem hissediyorsanız beklersiniz, kuruysa sularsınız. Suladığınızda ise azıcık değil, alt delikten su akana kadar bol